Wykonawcy:

Wrocław Baroque Ensemble
Andrzej Kosendiak – dyrygent
Emiliano Rodolfi – obój

Stefano Barneschi – skrzypce

Repertuar:

W pierwszej połowie XVIII wieku Rzeczpospolita Obojga Narodów przeżyła nie tylko polityczne ale i kulturalne zbliżenie z Elektoratem Saksonii. Państwa te związała unia personalna pod rządami dwóch kolejnych monarchów z dynastii Wettynów. Wśród utworów użytkowych pisanych dla dworu znalazły się więc dzieła pierwszoplanowej postaci saksońskiego życia muzycznego – Johanna Sebastiana Bacha – ale i Polaków, jak Grzegorz Gerwazy Gorczycki. Do podróży w czasy saskie zaprasza Wrocław Baroque Ensemble pod batutą maestra Andrzeja Kosendiaka.

Jakim okazjom zawdzięczamy powstanie arcydzieł muzyki XVIII wieku? W 1727 roku zmarła małżonka Augusta II Mocnego, Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna. Od kiedy jej mąż wyrzekł się saksońskiego wyznania i przeszedł na katolicyzm, by objąć tron Polski, księżna w akcie oporu pozostała w Dreźnie. Osamotniona, stała się symbolem wytrwałości w rodzimej wierze. Po jej odejściu Bach skomponował poświęconą niekoronowanej królowej Polski odę żałobną w formie kantaty Laß, Fürstin, laß noch einen Strahl.

Zgoła odmienny jest charakter kantaty Tönet, ihr Pauken! Erschallet, Trompeten!, młodszej jedynie o pięć lat. Dzieło przeznaczone zostało na urodziny małżonki również konwertowanego króla Augusta III – Marii Józefy Habsburżanki. Po zmianie na tronie polsko-saksońskim Johann Sebastian Bach, aspirując do tytułu Nadwornego Kompozytora Króla Polski i Elektora Saksonii, skomponował dla dworu szereg utworów na radosne okazje. Stanowisko to otrzymał po czterech latach, w 1737 roku, chociaż – podobnie jak Hohenzollernówna – nigdy nie odwiedził Polski. Materiał z obu kantat wykorzystał później w innych dziełach.

Muzycy Wrocław Baroque Ensemble wykonają również Koncert na obój i skrzypce c-moll BWV 1060R. Mowa o rekonstrukcji zaginionego pierwowzoru znanego podwójnego koncertu klawesynowego o numerze BWV 1060. Ta starsza kompozycja powstała zapewne jeszcze w okresie pobytu jej autora w Köthen. Na podstawie analizy kształtu linii melodycznej dwudziestowieczni muzykolodzy zidentyfikowali oryginalne instrumenty solowe jako obój i skrzypce. Partie te odtworzą Stefano Barneschi i Emiliano Rodolfi.

A jak okres panowania Wettynów zapisał się na kartach polskiej historii muzyki? W czasach Bacha największym artystą Krakowa, a może i całej Rzeczypospolitej był Grzegorz Gerwazy Gorczycki. To on stworzył oprawę dźwiękową na pogrzeb króla Augusta II Mocnego – było nią wokalno-instrumentalne Conductus funebris wykorzystujące fragmenty modlitw mszy żałobnej. Na Wawelu bowiem, pomimo utrwalonego już przeniesienia siedziby królewskiej do Warszawy, wciąż odbywały się ważne uroczystości dworskie. Spoczynkowi Sasa na zamku towarzyszył więc utwór nad wyraz dostojny i poważny.

Szymon Atys

WROCŁAW BAROQUE ENSEMBLE – zespół specjalizuje się w wykonawstwie historycznym, koncentrując się na odkrywaniu mało znanego repertuaru z Europy Środkowej. Wykonuje przede wszystkim muzykę polskiego renesansu i baroku, od kompozycji kameralnych po dzieła oratoryjne i kantatowe. Wrocław Baroque Ensemble został założony w 2012 roku przez Andrzeja Kosendiaka i od początku funkcjonuje pod jego artystycznym kierownictwem, a obecnie jest jednym z zespołów działających przy Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu. Jego trzon tworzą wybitni instrumentaliści i śpiewacy z krajów europejskich (Polski, Czech, Wielkiej Brytanii i Niemiec).

Zespół może pochwalić się już bogatym katalogiem nagrań, który obejmuje serię albumów poświęconych twórczości kompozytorów polskiego baroku – Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, Bartłomieja Pękiela, Marcina Mielczewskiego, Stanisława Sylwestra Szarzyńskiego, Mikołaja Zieleńskiego, Jacka Różyckiego, Marcina Leopolity i Kaspara Förstera (CD Accord). Albumy są dostępne na Spotify i dystrybuowane na całym świecie przez Naxos; zdobywają pozytywne recenzje m.in. na portalach MusicWeb International, ClassicsToday.com i Fanfare Archive. Pierwsza z płyt, z muzyką Gorczyckiego, otrzymała w 2013 roku Wrocławską Nagrodę Muzyczną, kolejne były nominowane do nagrody Fryderyk (w latach 2013, 2015, 2017–2021, 2023), w 2019 roku uzyskał tę nagrodę album Mielczewski II, a w 2021 – Mikołaj Zieleński (oba w kategorii „Album roku – muzyka dawna”). W 2015 roku ukazała się, nagrana wraz z Chórem Chłopięcym NFM pod dyrekcją Andrzeja Kosendiaka, płyta Salzburska Msza Maryjna z muzyką liturgiczną Mozarta. W 2022 roku zespół wydał pierwszą płytę winylową z Completorium Gorczyckiego oraz album Marcin Józef Żebrowski – Vesperae in Visitatione Beatae Mariae Virginis (nagrodzony Fryderykiem 2023 oraz nominowany do Opus Klassik 2023). We wrześniu 2024 roku swoją premierę miała płyta Wrocław Baroque Ensemble pod dyrekcją Andrzeja Kosendiaka, zawierająca Liturgię Rekwialną i Kanon Zmartwychwstania Mikołaja Dyleckiego.

Zespół gościł na znaczących międzynarodowych festiwalach, takich jak Wratislavia Cantans, Ohrid Summer, Emilia Romagna Festival, Edinburgh International Festival, Usedomer Musikfestival, Ljubljana Festival, Varna Summer International Music Festival, Schlesisches Musikfest, Leoš Janáček International Music Festival, Moravian Autumn, Lerici Music Festival czy Galway Early Music Festival, oraz występował w wielu miastach Polski i Europy.

Andrzej KOSENDIAK – dyrygent i pedagog, jeden z najaktywniejszych muzyków i organizatorów życia muzycznego w Polsce. Jest absolwentem Wydziału Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki Akademii Muzycznej we Wrocławiu. W latach 2001–2009 pełnił tam funkcję kierownika Międzywydziałowej Pracowni Muzyki Dawnej, w 2013 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego; w latach 2014–2016 wykładał w Akademii Muzycznej w Gdańsku. W 2021 roku otrzymał tytuł profesora. Od 2018 roku do dziś prowadzi zajęcia na swojej macierzystej uczelni. W 2005 roku został dyrektorem Filharmonii Wrocławskiej i Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans – doprowadził do zmiany oblicza obydwu tych instytucji oraz do przekształcenia ich w Narodowe Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego, które prowadził do września 2024 roku. Po tym czasie przejął funkcję doradcy dyrektorki NFM do spraw artystycznych.

Otwarcie nowej siedziby Narodowego Forum Muzyki, która powstała dzięki jego inicjatywie i staraniom, zostało nagrodzone Koryfeuszem Muzyki Polskiej 2016 w kategorii Wydarzenie Roku. Andrzej Kosendiak przyczynił się także do utworzenia Zrzeszenia Filharmonii Polskich, w którym pełnił funkcję przewodniczącego zarządu przez trzy kadencje. W latach 2016–2019 był wiceprzewodniczącym Rady ds. Instytucji Artystycznych przy Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jest członkiem Rady Programowej ds. muzyki Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca, a od 2021 roku Rady Uczelni Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu i jury konkursu architektonicznego na nową salę koncertową w Belgradzie.

Powołał do życia nowe zespoły artystyczne, m.in. Chór NFM, Wrocławską Orkiestrę Barokową, Chór Chłopięcy NFM i Chór Dziewczęcy NFM, zainicjował również Leo Festiwal. Ponadto był jednym ze współtwórców miesięcznika „Muzyka w Mieście” wydawanego w latach 2012–2018 przez Narodowe Forum Muzyki. Szczególnym zainteresowaniem dyrygenta cieszy się muzyka dawna. W 1985 roku założył zespół Collegio di Musica Sacra, a w 2013 Wrocław Baroque Ensemble, którego jest dyrektorem artystycznym. Nagrał nieznane dotąd dzieła z Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu i biblioteki w Strasburgu (Wrocławska Nagroda Muzyczna – Wydarzenie Muzyczne Roku 2000 za album Musica da Chiesa), kompozycje Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego (Wrocławska Nagroda Muzyczna 2013), Bartłomieja Pękiela i Marcina Mielczewskiego; większość z tych nagrań była nominowana do nagrody Fryderyk, a w 2023 roku zdobyła ją płyta Marcin Józef Żebrowski – Vesperae in Visitatione Beatae Mariae Virginis (Album Roku – Muzyka Dawna).

Andrzej Kosendiak regularnie dyryguje zespołami filharmonicznymi w Polsce i poza jej granicami. Występował w wielu krajach Europy, Stanach Zjednoczonych (m.in. współpracował z University of North Carolina w Chapel Hill) i w Chinach. Jest niezwykle aktywny w dziedzinie edukacji. W latach 1990–2000 pełnił funkcję wizytatora Centrum Edukacji Artystycznej, a w latach 2000–2001 był dyrektorem Departamentu Programowania i Nadzoru Szkolnictwa Artystycznego w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zapoczątkował takie projekty edukacyjne, jak Śpiewający Wrocław, Śpiewająca Polska, międzynarodowe spotkania chórów Singing Europe, Pośpiewaj mi mamo, pośpiewaj mi tato. Dzięki jego wsparciu powstały: Polski Narodowy Chór Młodzieżowy, Akademia Chóralna, Akademia Muzyki Dawnej (coroczny festiwal łączący kursy mistrzowskie z koncertami), Akademia Orkiestrowa (przygotowująca muzyków do pracy w profesjonalnych zespołach), a także Centrum Edukacyjne NFM. Był pomysłodawcą programu Musica polonica rediviva, którego założeniem jest wykonywanie muzyki polskiej przez młodych artystów na całym świecie przy wsparciu konserwatoriów i festiwali (do tej pory program zrealizowano we współpracy z Koninklijk Conservatorium w Hadze, Conservatorio di Musica Luca Marenzio w Brescii i Conservatorio Superior de Música de Aragón w Saragossie). Artysta zainicjował także cykle wydawnictw płytowych 1000 lat muzyki we Wrocławiu oraz Witold Lutosławski. Opera omnia. Dzięki jego staraniom realizowany był projekt fonograficzny obejmujący nagrania wielkich dzieł oratoryjnych. Dotychczas wydane albumy zdobyły dwukrotnie BBC Music Magazine Award, Diapason d’Or oraz Editor’s Choice magazynu „Gramophone”. W 2018 roku ukazała się płyta z Widmami Stanisława Moniuszki pod dyrekcją Andrzeja Kosendiaka – nagrana przez wybitnych śpiewaków i aktorów, Chór NFM i Wrocławską Orkiestrę Barokową; otrzymała ona Fryderyka 2019 (Album Roku – Muzyka Chóralna, Oratoryjna i Operowa). Albumy A.M. Bononcini: La decollazione di San Giovanni Battista Wrocławskiej Orkiestry Barokowej oraz Mikołaj Zieleński: Offertoria et communiones totius anni i Kaspar Förster – Sacrae cantiones Wrocław Baroque Ensemble – zrealizowane pod batutą dyrektora Narodowego Forum Muzyki – były nominowane w kategorii Baroque Vocal do International Classical Music Awards, kolejno w 2020, 2021 i 2023 roku. Wydawnictwo Mielczewski II zostało nagrodzone Fryderykiem 2019 (Album Roku – Muzyka Dawna), a z kompozycjami Zieleńskiego w 2021 roku (Album Roku – Muzyka Dawna). W 2022 roku za sprawą Andrzeja Kosendiaka ukazał się pierwszy winylowy album Narodowego Forum Muzyki nagrany pod jego batutą przez Wrocław Baroque Ensemble z Completorium Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, czyli muzycznym opracowaniem wybranych części komplety – ostatniego nabożeństwa liturgii godzin.

Andrzej Kosendiak otrzymał wiele nagród i wyróżnień, m.in.: Tulipany Narodowego Dnia Życia w kategorii Inicjatywa Społeczna (2011) za projekt Pośpiewaj mi mamo, pośpiewaj mi tato, Nagrodę Prezydenta Wrocławia (2016), Dolnośląski Klucz Sukcesu w kategorii Największa Osobowość w Promocji Regionu (2016), nagrody Radia Wrocław Kultura – Emocje w kategoriach Osobowość Sezonu Kulturalnego (2017) i Muzyka Klasyczna (2018), Austriacki Krzyż Honorowy I Klasy za Zasługi w Nauce i Sztuce (2018), Diament Wrocławia (2018), Złotą Odznakę Honorową Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego (2018), nagrodę Kolegium Rektorów Uczelni Wrocławia i Opola za działalność na rzecz integracji środowiska akademickiego (2019), Złotą Odznakę Honorową Wrocławia „Wrocław z wdzięcznością – Wratislavia grato animo” (2020), został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w popularyzowaniu kultury oraz działalność na rzecz edukacji artystycznej i rozwoju muzyki (2023), a z rąk Ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego otrzymał złoty medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2024).

Emiliano RODOLFI – po ukończeniu nauki gry na fortepianie, oboju i flecie prostym, rozpoczął samodzielną naukę gry na oboju historycznym i klawesynie. Ukończył kursy mistrzowskie u Alfredo Bernardiniego i Paolo Grazziego, a następnie dołączył na zaproszenie tych artystów do zespołu instrumentów dętych Zefiro.

Jest członkiem wielu zespołów i orkiestr muzyki dawnej, takich jak Le Concert des Nations i Hespérion XXI (Jordi Savall), Amsterdam Baroque Orchestra, La Petite Bande, Il Giardino Armonico, Europa Galante, Accademia Bizantina, Concerto Italiano.

Laureat nagrody Musica Antiqua Brugge w 2003 roku oraz Premio Bonporti Rovereto w 2004 roku, którą zdobył wraz z Rossi Piceno Baroque Ensemble.

Brał udział w nagraniach około stu płyt CD dla takich wytwórni, jak Sony, Archiv, Alia Vox, Alpha, Decca, Deutsche Harmonia Mundi, Teldec, Accent, Arcana, Opus 111, Glossa i innych.

Od kilku lat artysta łączy karierę muzyczną z życiem na wsi, gdzie razem z rodziną zajmuje się produkcją żywności.

Stefano BARNESCHI – studiował w Civica Scuola di Musica w Mediolanie u Carla De Martiniego, którą ukończył w 1991 roku. W tym samym czasie dołączył do Il Giardino Armonico – czołowego zespołu muzyki dawnej, grającego na oryginalnych instrumentach, a w 2001 roku został jego koncertmistrzem.

Występował na najbardziej prestiżowych krajowych i międzynarodowych festiwalach oraz koncertach, u boku takich artystów, jak Isabelle Faust, Viktoria Mullova, Patricia Kopatchinskaja, Giuliano Carmignola, Christophe Coin, Giovanni Sollima, Cecilia Bartoli, Anna Prohaska, Julia Lehzneva. Ciesząc się autorytetem jako koncertmistrz, artysta prowadzi wiele zespołów, takich jak Kammerorchesterbasel, Anima Eterna Brugge, L a Scintilla, Orquesta Barroca de Sevilla, L’Accademia Giocosa, I Barocchisti, Il Pomo d’Oro, zespół Claudiana, La Divina Armonia.

Pasję do muzyki kameralnej realizował przez wiele lat, występując w trio La Gaia Scienza, a obecnie będąc członkiem nowo powstałego kwartetu smyczkowego Altemps.

W październiku 2019 roku zadebiutował jako koncertmistrz Orkiestry Teatro alla Scala w Mediolanie, wykonując Juliusza Cezara Georga Friedricha Haendla pod dyrekcją Giovanniego Antoniniego.

Nagrywał dla wytwórni Teldec, Decca, Naïve, Deutsche Harmonia Mundi, Winter & Winter, Passacaille, Amadeus, Sony, Alpha i wielu innych.

Gra na skrzypcach Giacinto Santagiuliana z 1830 roku.

Współorganizator: