Johannes Brahms – II Koncert fortepianowy B-dur op. 83
* * *
Relacja mistrz-uczeń należy do najmocniejszych i jednocześnie najtrudniejszych więzi międzyludzkich – zwłaszcza w dziedzinie kompozycji, gdzie pozostaje kluczowym elementem przekazywania tradycji muzycznej. Adresatem dedykacji II Koncertu fortepianowego B-dur J. Brahmsa był nauczyciel kompozytora – E. Marxen, natomiast C. Franck napisał Symfonię d-moll dla swojego ucznia H. Duparca. W przeciwieństwie do pierwszego koncertu fortepianowego Brahmsa, drugi cieszył się od razu sporym powodzeniem. Próby odbywały się w Meiningen, ale premiera ostatecznie miała miejsce w Budapeszcie w 1881 roku. Kompozytor osobiście wykonał trudną partię fortepianu. Zachęcony aplauzem publiczności, wkrótce wyruszył w trasę promującą utwór. Wraz z muzykami z orkiestry w Meiningen, w ciągu trzech miesięcy odwiedził ponad dwadzieścia miast, a wyciąg fortepianowy utworu w krótkim czasie doczekał się aż trzech dodruków.
Chociaż Brahms i Franck działali prawie w tym samym czasie, należeli do odmiennych kręgów stylistycznych i kulturowych. Co prawda łączył ich szacunek dla dzieł J. Bacha i L. van Beethovena, ale Brahms był filarem niemieckiej tradycji, a Franck mieszkał i pracował w Paryżu. Ukończoną w 1888 roku Symfonię zadedykował Duparcowi, który zachęcał go do studiowania twórczości niemieckich kompozytorów. Prawykonanie odbyło się w sali paryskiego konserwatorium w 1889 roku. Opinie po premierze były rozmaite, niestety z przewagą niekorzystnych. Na szczęście nie zważając na oburzenie ani na głośne protesty tych krytyków, których mierziła krzyżówka francuskiego i niemieckiego dziedzictwa, Symfonia szybko zdobywała popularność. Historia muzyki miała ją zapamiętać jako dzieło, dzięki któremu Franckowi udało się zasypać przepastną szczelinę pomiędzy muzyką francuską a niemiecką.
Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej we Wrocławiu w klasie Tadeusza Strugały (dyplom z wyróżnieniem). W latach 1971–1973 uczestniczył w międzynarodowych kursach mistrzowskich, prowadzonych przez Arvida Jansonsa w Weimarze. W 1977, jako stypendysta rządu austriackiego, przebywał w Wiedniu, gdzie przez 9 miesięcy doskonalił swoje umiejętności w Hochschule für Musik und darstellende Kunst pod kierunkiem Karla Österreichera. W tym też czasie zetknął się bezpośrednio ze sztuką takich mistrzów batuty, jak Herbert von Karajan, Leonard Bernstein, Zubin Mehta, Georg Solti czy Claudio Abbado.W 1974 roku jako najmłodszy uczestnik zdobył I nagrodę w Ogólnopolskim Konkursie Dyrygenckim w Katowicach oraz specjalną nagrodę orkiestry Filharmonii Śląskiej. Sukces ten przyniósł mu m.in. propozycje występów z Orkiestrą Filharmonii Narodowej w Warszawie i z Wielką Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach.
W latach 1974–2002 Marek Pijarowski związany był z Filharmonią Wrocławską – początkowo jako asystent dyrygenta, od 1975 roku drugi dyrygent, a od 1980 dyrektor naczelny i artystyczny. W latach 2002–2005 był dyrektorem artystycznym Filharmonii Łódzkiej oraz pierwszym dyrygentem Filharmonii Krakowskiej. Związany był także z Filharmonią Pomorską w Bydgoszczy jako stały gościnny dyrygent. W latach 2007–2021 pełnił funkcję I dyrygenta Orkiestry Symfonicznej Filharmonii im. Tadeusza Szeligowskiego w Poznaniu. Ponadto w początkowym okresie był odpowiedzialny za organizację Międzynarodowego Festiwalu Oratoryjno-Kantatowego Wratislavia Cantans. następnie od 1980 do 2000 roku pełnił funkcję dyrektora artystycznego Festiwalu Polskiej Muzyki Współczesnej we Wrocławiu, a w latach 1986–1987 także dyrektora artystycznego Międzynarodowego Festiwalu Chopinowskiego w Dusznikach-Zdroju.
Nieprzerwanie od ponad 50 lat artysta współpracuje ze wszystkimi orkiestrami filharmonicznymi i radiowymi w Polsce. Wielokrotnie występował za granicą z polskimi orkiestrami, m.in. w Niemczech z Orkiestrą Filharmonii Narodowej, w Hiszpanii i we Francji z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia, w Hiszpanii z orkiestrą Sinfonia Varsovia, we Francji z Orkiestrą Filharmonii Krakowskiej, czy we Włoszech i w Hiszpanii z Filharmonią Łódzką. Odbył również szereg tournée z Filharmonią Wrocławską, m.in. w Hiszpanii, Francji, Włoszech, Niemczech, Holandii. Dyrygował w większości krajów europejskich, a także na Kubie, w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Korei Południowej, Chinach, Meksyku, Egipcie i Izraelu. Współpracował ściśle z Prezydencką Orkiestrą Symfoniczną w Ankarze Eastern Music Festival w Greensboro oraz Texas Music Festival w Houston. Dokonał też wielu archiwalnych nagrań dla potrzeb Polskiego Radia.
Marek Pijarowski zasiadał w jury Międzynarodowego Konkursu Dyrygentów im. G. Fitelberga w Katowicach, przewodniczył także obradom jury Międzynarodowego Przeglądu Młodych Dyrygentów im. W. Lutosławskiego w Białymstoku. Jest także inicjatorem, kierownikiem artystycznym i przewodniczącym jury odbywającego się co trzy lata Ogólnopolskiego Konkursu Studentów Dyrygentury im. Adama Kopycińskiego organizowanego przez Akademię Muzyczną we Wrocławiu.
Maestro od wielu lat związany jest z Akademia Muzyczną im. K. Lipińskiego we Wrocławiu, w której prowadzi klasę dyrygentury pełniąc jednocześnie funkcję Kierownika Katedry Dyrygentury oraz wcześniej – funkcję prorektora tej Uczelni. W październiku 2006 roku objął stanowisko profesora dyrygentury w warszawskiej Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina (obecnie Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina), z którą związany był do 2019 roku. Był recenzentem wielu przewodów doktorskich i habilitacyjnych, a także recenzentem w postępowaniach o nadanie tytułu doktora honoris causa wybitnym mistrzom batuty, m.in. J. Semkowowi, T. Strugale, G. Chmurze, H. Rilingowi, N. Marrinerowi, J. Rifkinowi, J. Maksymiukowi, K. Masurowi, S. Skoraczewskiemu i A. Witowi. W 1997 roku otrzymał z rąk Prezydenta RP tytuł profesora sztuki muzycznej. We wrześniu 2021 Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu nadała Markowi Pijarowskiemu tytuł doktora honoris causa.
Został uhonorowany m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, złotym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis", Wrocławską Nagrodą Naukową, Medalem Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, Medalem za zasługi dla Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie, Nagrodą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za całokształt działalności.
fot. Ł. Rajchert
Piotr ALEXEWICZ
„...Jego sposób gry przywodził na myśl legendarnego Emila Gilelsa — brzmienie było okrągłe, pełne, potężne, ale nigdy ostre. W Fantazji Schumanna Alexewicz grał z pełną pewnością, wrażliwością i dyscypliną, ukazując wszystkie cechy najwyższej klasy muzyka: swobodną muzykalność, narracyjność, bogatą paletę barw i rozległą skalę dynamiczną..."
Victor Lazarov, La Scena Musicale
„...To jeden z najbardziej obiecujących pianistów swojego pokolenia..."
Hansjörg Schellenberger
„...Piotr to dojrzały artysta, z oryginalną wizją, świetnie rozwiniętą pianistyką i wielką wrażliwością..."
Nikolai Demidenko
„...Moim zdaniem to największe odkrycie pianistyczne ostatnich lat. Dysponuje wspaniałą techniką, budzącą powszechny podziw, a jego wykonania przepełnione muzyczną wrażliwością i paletą barw mogą śmiało konkurować z interpretacjami najwybitniejszych wirtuozów tego instrumentu..."
Marek Pijarowski
Jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich pianistów swojej generacji, laureat V Nagrody, Nagrody Publiczności oraz szeregu nagród pozaregulaminowych na XIX Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie.
Studia muzyczne rozpoczął w Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu pod kierunkiem Pawła Zawadzkiego, a obecnie kontynuuje je w Zürcher Hochschule der Künste w Zurychu, ucząc się w klasie Konstantina Scherbakova. Artysta kształcił się również pod kierunkiem Nikolaia Demidenko.
W 2025 roku zdobył II nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym Hilton Head w USA, co ugruntowało jego pozycję na światowej scenie pianistycznej. W tym samym roku został półfinalistą XVII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Van Cliburna w Fort Worth.
Laureat Nagrody im. Zbigniewa Drzewieckiego na XVIII Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie oraz dwukrotny zwycięzca 48. i 50. Ogólnopolskiego Konkursu Chopinowskiego organizowanego przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Zdobył również najwyższe nagrody na konkursach pianistycznych w Paryżu i Bukareszcie. W 2024 roku zwyciężył w Konkursie Koncertów na Piano Texas Academy, wykonując Koncert d-moll op. 15 Johannesa Brahmsa z towarzyszeniem Fort Worth Symphony Orchestra pod batutą Miguela Hartha-Bedoyi. Został także jednym z trzech laureatów prestiżowego Konkursu Schenka w Szwajcarii, zdobywając – jako pierwszy w historii tego konkursu – wszystkie nagrody specjalne, w tym Nagrodę Publiczności oraz Nagrodę Orkiestry.
Występował na prestiżowych międzynarodowych festiwalach, takich jak Chopin i jego Europa w Warszawie, Międzynarodowy Festiwal Chopinowski w Dusznikach-Zdroju, Festiwal Chopinowski w Nohant, Festival Chopin do Brasil, Piano Texas, Festiwal Artura Rubinsteina w Łodzi, Festiwal Chopinowski w Connecticut, Kawai Piano Series, Gdański Festiwal Muzyczny oraz w ramach recitali w Żelazowej Woli.
Koncertował w renomowanych salach koncertowych, m.in. w Filharmonii Berlińskiej, Salle Cortot w Paryżu, Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu, Filharmonii Narodowej w Warszawie, Auli Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Teatro Nacional w Brasílii, Sala São Paulo, Van Cliburn Concert Hall, Bass Performance Hall, Ed Landreth Auditorium w Fort Worth, Sapporo Concert Hall Kitara, ACROS Fukuoka Concert Hall, The Symphony Hall w Osace oraz Musashino Bunka Kaikan w Tokio.
Współpracował z wybitnymi dyrygentami, w tym z: Markiem Pijarowskim, Carlosem Miguelem Prieto, Andrzejem Boreyko, Arielem Zuckermannem, Benjaminem Shwartzem, Przemysławem Neumannem, Hansemjörgiem Schellenbergerem, Marcem Kissoczym, Danielem Stabrawą, Thomasem Konczem, Runem Bergmannem, Adamem Banaszakiem, Nicolae Moldoveanu, Howardem Shelleyem, Rubenem Silvą, Jakubem Chrenowiczem, Nortonem Morozowiczem oraz Tatsuya Shimono.
Artysta ma na swoim koncie wiele nagrań, w tym debiutancki album wydany w 2019 roku przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, zawierający utwory Beethovena, Chopina, Liszta i Ravela. W ramach dalszej współpracy z Instytutem nagrał z orkiestrą Sinfonia Varsovia pod batutą Howarda Shelley'a wszystkie utwory Fryderyka Chopina na fortepian i orkiestrę, które nie są koncertami. Zrealizował również płytę z kompletem 26 preludiów Chopina oraz Sonatą b-moll op. 35, której premiera fonograficzna planowana jest na ten rok. W 2025 roku ukazały się trzy albumy, zawierające wszystkie solowe wystepy artysty podczas XVII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Van Cliburna w Fort Worth.
W uznaniu za osiągnięcia artystyczne otrzymał w 2021 roku stypendium niemieckiej fundacji Hans und Eugenia Jutting – Stiftung Stendal oraz nagrodę „Młody Promotor Polski" przyznaną przez Pierwszą Damę RP Agatę Kornhauser-Dudę. W tym samym roku został także uhonorowany Wrocławską Nagrodą Artystyczną.
Artysta prowadzi intensywną działalność koncertową na całym świecie – występował m.in. w Polsce, Szwajcarii, Niemczech, Francji, Włoszech, Hiszpanii, Rumunii, Danii, Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Brazylii, Japonii i wielu innych krajach. Od 2024 roku prowadzi działalność dydaktyczną jako wykładowca Katedry Fortepianu w Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu.
fot. W. Grzędziński