Wykonawcy:

Pamięci ofiar zbrodni katyńskiej i ofiar katastrofy smoleńskiej

Orkiestra Filharmonii Krakowskiej

Michał Klauza – dyrygent

Szymon Michalik – fagot

Repertuar:

Utwory K. Pendereckiego, A. Panufnika i M. Karłowicza łączy intensywny ładunek emocjonalny, a także głęboka, osobista reakcja autorów na wydarzenia historyczne. Penderecki żywo interesował się sytuacją polityczną w kraju, czego wyrazem były kolejne fragmenty Polskiego Requiem, w tym Agnus Dei. Ta natchniona, polifoniczna modlitwa narodziła się w 1981 roku jako hołd dla zmarłego S. Wyszyńskiego. Pogrzeb Prymasa Tysiąclecia, podczas którego wykonano Agnus Dei, był jednym z najważniejszych wydarzeń patriotyczno-religijnych w powojennej Polsce.

Premiera Epitafium katyńskiego Panufnika nie odbyła się w ojczyźnie kompozytora, ale o zbrodni, której ofiarom oddał tym utworem hołd, w Polsce nie można było wtedy mówić głośno. Pamięć o tysiącach polskich jeńców wojennych, zamordowanych przez NKWD w lesie katyńskim, artysta uczcił przejmującą miniaturą orkiestrową, której prawykonanie miało miejsce w 1968 roku w Nowym Jorku.

W 1984 roku został porwany i zamordowany przez funkcjonariuszy SB ksiądz J. Popiełuszko. Panufnik napisał dedykowany jego pamięci Koncert fagotowy, który w 1986 roku w Milwaukee, z towarzyszeniem orkiestry pod batutą kompozytora, wykonał R. Thomson. W poszczególnych częściach utworu pojawiają się motywy modlitewne, ale też fragmenty przywołujące atak. Finał wyraża wiarę w mentalne zwycięstwo zamordowanego kapłana.

Duchowe odrodzenie przyświecało powstaniu młodzieńczej symfonii Karłowicza, której komponowanie rozpoczął w 1899 roku, podczas studiów w Berlinie. Swoją jedyną symfonię ten okrzyknięty później „najwybitniejszym polskim symfonikiem” autor poematów opatrzył szczegółowym programem literackim, poruszającym egzystencjalne problemy człowieka. Premiera symfonii Odrodzenie odbyła się w 1903 roku w Berlinie, zaraz potem wykonano ją we Lwowie. Rok później utwór zabrzmiał w Wiedniu i w Warszawie.

Dorota Staszkiewicz

Michał KLAUZA - Dyrektor Artystyczny Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie. Dyrektor Artystyczny Orkiestry Polskiego Radia w Warszawie (2015- 2025), kierownik muzyczny Opery i Filharmonii Podlaskiej (2013–2015), II dyrygent Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia (2009–2015). Był dyrygentem i zastępcą dyrektora muzycznego Welsh National Opera w Cardiff (2004–2008), gdzie przygotował i poprowadził wiele spektakli należących do kanonu światowej literatury operowej.

W grudniu 2011 roku poprowadził w Narodowej Operze Ukrainy w Kijowie Króla Rogera Karola Szymanowskiego w wersji koncertowej, przygotowanego jako finałowe wydarzenie Zagranicznego Programu Kulturalnego Polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. We wrześniu 2021 roku przygotował i poprowadził wraz z zespołami Opery Krakowskiej prapremierę opery Wanda Joanny Wnuk-Nazarowej. W 2019 roku w Teatrze Wielkim - Operze Narodowej przygotował i pokierował muzycznie premierą wystawionej po raz pierwszy w Polsce operą Billy Budd Benjamina Brittena, a w roku 2023 na tejże scenie przygotował i dyrygował premierą Petera Grimesa tegoż kompozytora.

Występował z licznymi orkiestrami w kraju i za granicą. Koncertował we Francji, Niemczech, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Brazylii, Armenii, Korei Południowej i krajach Zatoki Perskiej. Współpracował z Operą Bałtycką, Operą Nova w Bydgoszczy, Teatrem Wielkim w Poznaniu, Operą Wrocławską, Operą Krakowską, Teatrem Wielkim - Operą Narodową w Warszawie (1998–2003).

W swoim dorobku artystycznym posiada szereg nagrań radiowych, telewizyjnych i streamingowych. Z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach dokonał pierwszej studyjnej rejestracji operetki Loteria na mężów Karola Szymanowskiego wydanej przez Polskie Radio i nominowanej do nagrody Fryderyk 2019. W dyskografii pod jego batutą znajduje się wiele albumów wydanych przez Agencję Muzyczną Polskiego Radia, DUX i inne wytwórnie płytowe, m.in. nagraną z Polską Orkiestrą Radiową operę Hagith Szymanowskiego (nagroda Fryderyk 2020 w kategorii: Album Roku, Muzyka Oratoryjna i Operowa), utwory symfoniczne Henryka Warsa, Msze Stanisława Moniuszki (nagroda Feniks 2020 Stowarzyszenia Wydawców Katolickich), operę Nędza uszczęśliwiona Macieja Kamieńskiego oraz płyty: Muzyka kompozytorów polskich XVIII i XIX wieku z Orkiestrą Polskiego Radia w Warszawie, Gubajdulina. Cisza i krzyż z Sinfonią Varsovią, Józef Zeidler – Nieszpory z Sinfoniettą Cracovią i Polskim Chórem Kameralnym (nominacja do nagrody Fryderyk 2021), Accordion Concertos z Chopin University Chamber Orchestra. W maju 2002 roku z zespołami Teatru Wielkiego - Opery Narodowej w Warszawie nagrał dla Polskiego Radia spektakl Król Roger Szymanowskiego, emitowany przez Międzynarodową Unię Radiową.

Dokonał szeregu nagrań muzyki do filmów m.in. do nagrodzonego IO Jerzego Skolimowskiego. Od 2016 do lutego 2022 roku był gościnnym dyrygentem Teatru Bolshoi w Moskwie, gdzie przygotował i poprowadził premiery Don Pasquale Gaetano Donizettiego oraz Idioty Mieczysława Weinberga; dyrygował także spektaklami: Eugeniusz Oniegin Piotra Czajkowskiego oraz Katarzyna Izmajłowa Dmitrija Szostakowicza. Współpracę zerwał po barbarzyńskim ataku reżimu putinowskiego na Ukrainę.

Od 2020 roku wykłada w Katedrze Dyrygentury Symfoniczno-Operowej UMFC w Warszawie.

Absolwent Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie dyrygentury symfoniczno-operowej Ryszarda Dudka oraz studiów podyplomowych w Konserwatorium im. Rimskiego-Korsakowa w Sankt Petersburgu w klasie Ilii Musina. Swoje umiejętności doskonalił na kursach mistrzowskich w Polsce, we Włoszech i w Holandii.

fot. P. Markowski

Szymon MICHALIK - pierwszy fagocista orkiestr Sinfonia Varsovia oraz Teatru Wielkiego - Opery Narodowej, a także stały współpracownik z Cavatina Philharmonic Orchestra. Jest członkiem kwintetu stroikowego Reedbeat. Pracuje również na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie, gdzie jest asystentem w klasie fagotu Artura Kasperka.