Wykonawcy:

Orkiestra i Chór Filharmonii Krakowskiej

Alexander Humala – dyrygent
Tae-Yeon Kim – wiolonczela*
Janusz Wierzgacz - przygotowanie chóru

*zwyciężczyni 12. Międzynarodowego Konkursu Wiolonczelowego im. Witolda Lutosławskiego, Warszawa 2024

Repertuar:

Benjamin Britten – Sinfonia da Requiem

Witold Lutosławski – Koncert na wiolonczelę i orkiestrę

* * *

Anton Bruckner – Msza nr 2 e-moll na podwójny chór mieszany i orkiestrę dętą WAB 27 

Koncert potrwa około 100 minut (czas przerwy: 20 minut)

Trzy muzyczne wizje

Britten. Wieczne odpocznienie…

Sinfonia da Requiem skomponowana została przez Benjamina Brittena (1913-1976) w roku 1940 na zamówienie rządu japońskiego z okazji 2600. rocznicy powstania dynastii Mikado. Została jednak przez zamawiających odrzucona ze względu na zastosowanie tytułów odsyłających do liturgii chrześcijańskiej. Dzieło powstało ku pamięci rodziców kompozytora, stając się także świadectwem nastrojów antywojennych. Sinfonia ma postać tryptyku, w którym muzyka rozwija się od lamentacyjnego marsza w części pierwszej, Lacrimosa – poprzez wizję tańca śmierci w części drugiej, Dies irae – aż po, wedle słów samego autora: „ostateczne rozwiązanie” w części trzeciej, Requiem aeternam. Centrum języka muzycznego jest dźwięk d, który od czasów Requiem Wolfganga Amadeusa Mozarta zyskał wymiar tonu śmierci. Britten zapatrzony był w tradycję: jedną z wartości jego stylu stała się melodia, odrzucona przez dwudziestowiecznych kompozytorów awangardowych, a u niego zajmująca miejsce kluczowe. Kompozycja zabrzmiała po raz pierwszy 29 marca 1941 roku w Carnegie Hall w Nowym Jorku pod batutą Johna Barbirolliego, znanego z promowania współczesnej mu brytyjskiej muzyki.

Lutosławski. Drama jednostki…

Koncert wiolonczelowy Witolda Lutosławskiego (1913-1994) pisany był z myślą o Mścisławie Rostropowiczu, na zamówienie brytyjskiego Royal Philharmonic Society oraz Fundacji Gulbenkiana. Odnosząc się do tradycji gatunku i związanego z nią idei koncertowania, kompozytor wyjawił: „W moim utworze rola orkiestry i solisty jest nieco inna. Starałem się ją zbudować, czerpiąc pewne analogie z innych sztuk, w szczególności z teatru. Jest to stosunek konfliktu. Od pierwszego dźwięku orkiestry sytuacja ta powinna być dla słuchacza jasna, gdyż orkiestra jest czynnikiem, który interweniuje, przerywa czy niemal przeszkadza. Potem następują «próby porozumienia» – dialogi”. Koncert zaczyna się w sposób niezwykły od sola wiolonczeli na powtarzanym dźwięku d – introdukcji o charakterze „rozmowy” z samym sobą. Londyńskie prawykonanie 14 października 1970 roku – z Rostropowiczem, któremu Koncert jest dedykowany, i Bournemouth Symphony Orchestra pod dyrekcją Edwarda Downesa – złączyło się z prześladowaniami przez sowieckie władze noblisty Aleksandra Sołżenicyna, któremu wsparcia udzielał właśnie Rostropowicz. Dzieło doczekało się więc odczytania symbolicznego jako dramatu jednostki (wiolonczela) wobec systemu totalitarnego (orkiestra). Lutosławski, znany z postawy „absolutnej” w muzyce, nie potwierdził takiej „politycznej” interpretacji.

Bruckner. Ad maiorem Dei gloriam

Anton Bruckner (1824-1896) był osobowością żarliwie religijną i kompozytorem-mistykiem. W 1866 roku, będąc już artystą o wyrazistym obliczu indywidualnym naznaczonym stylem gry organowej i maestrią polifoniczną, skomponował Mszę e-moll (WAB 27) na chór mieszany i piętnaście instrumentów dętych. Kompozycja powstała na zamówienie biskupa Linzu – Franza-Josefa Rudigiera, na uroczystość poświęcenia kaplicy wotywnej w nowej Katedrze. Prawykonanie Mszy odbyło się jednak, ze względu na opóźnienia w budowie, dopiero 29 września 1869 roku; kompozytor przerabiał ją jeszcze w latach 1876-1882. Obsadowo wpisuje się to dzieło w krąg niemieckojęzycznej tradycji Harmoniemusik, związanej nie tylko z użyciem instrumentów dętych drewnianych oraz blaszanych, ale także z przeznaczeniem do wykonania w przestrzeni otwartej. Bruckner umuzycznił stałe części mszy, tworząc sześcioczęściowe continuum, w którym duch dawnej liturgii w sensie renesansowo-Palestrinowskim spotyka się z duchem uczuciowości romantycznej, a archaizująca modalność łączy z „tristanowskim” – schromatyzowanym językiem Wagnera. W rękopisach wielu utworów, zresztą nie tylko religijnych, kompozytor – wzorem swego wielkiego oświeceniowego poprzednika Josepha Haydna – wpisywał napis A.M.D.G. czyli Ku większej chwale Bożej. Jego muzyka, in extenso, stała się wyznanie wiary i apoteozą Boga Stwórcy.

Małgorzata Janicka-Słysz

Tae-Yeon KIM – pochodząca z Korei Południowej wiolonczelistka, laureatka I nagrody na 12. Międzynarodowym Konkursie Wiolonczelowym im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie. Zdobywczyni jedenastu nagród specjalnych, w tym wyróżnienia za wybitne wykonanie Grave Witolda Lutosławskiego.

Od 2022 roku Tae-Yeon Kim studiuje pod kierunkiem Gary’ego Hoffmana i Petera Wileya w Curtis Institute of Music w Filadelfii, korzystając ze wsparcia stypendium Jacqueline duPréMemorialFellowship.

Tae-Yeon Kim wychowywała się w rodzinie muzyków i rozpoczęła naukę gry na wiolonczeli w wieku siedmiu lat. Swój pierwszy recital dała w wieku dwunastu lat w KumhoArts Center w Seulu. W kolejnych latach została stypendystką Hyundai Motor Company oraz laureatką Nagrody Muzycznej Kumho, przyznawanej najbardziej utalentowanym młodym muzykom w Korei.

Laureatka wielu prestiżowych nagród i wyróżnień, m.in. Nagrody im. Franza Helmersona na Festiwalu Wiolonczelowym Akademii Kronberg, Nagrody im. Bohuslava Martinů na Konkursie Praska Wiosna, tytułu najmłodszej półfinalistki Konkursu Wiolonczelowego im. Paulo, srebrnego medalu oraz nagrody za najlepszą interpretację muzyki Bacha na Międzynarodowym Konkursie im. Piotra Czajkowskiego dla Młodych Muzyków, I nagrody na Międzynarodowym Konkursie Wiolonczelowym im. Antonia Janigra, II nagrody na Międzynarodowym Konkursie Muzycznym w Osace oraz I nagrody wraz z Nagrodą Dyrygenta na Międzynarodowym Konkursie Wiolonczelowym im. Gustava Mahlera.

Artystka występowała na całym świecie jako solistka z takimi zespołami, jak Orkiestra Akademii Sibeliusa w Helsinkach, Orkiestra Filharmonii Narodowej w Warszawie, Orkiestra Symfoniczna w Chattanooga, Orkiestra Miejska z Sankt Petersburga, WürttembergischePhilharmonieReutlingen, Orkiestra Festiwalowa Brevard Music, Nowosybirska Orkiestra Młodzieżowa oraz KT ChamberOrchestra.

W sezonie artystycznym 2026–2027 wiolonczelistka planuje występy w Filharmonii im. Artura Rubinsteina w Łodzi, Filharmonii Poznańskiej im. Tadeusza Szeligowskiego, Filharmonii Warmińsko Mazurskiej im. Feliksa Nowowiejskiego w Olsztynie, Filharmonii Zielonogórskiej im. Tadeusza Bairda, Filharmonii im. Henryka Wieniawskiego w Lublinie, Filharmonii Krakowskiej, Filharmonii Śląskiej im. Henryka Mikołaja Góreckiego w Katowicach oraz Polskiej Filharmonii Bałtyckiej im. Fryderyka Chopina w Gdańsku. Zaplanowane są również jej recitale w ramach cyklu Waterford Concert Series w Waszyngtonie.

fot. J.H. Park

Alexander HUMALA - dyrygent, który wyróżnia się ekspresją gestyczną i głęboką muzykalnością. Ukończył studia na wydziale dyrygentury chóralnej w Białoruskiej Państwowej Akademii Muzycznej oraz na wydziale dyrygentury symfonicznej w Konserwatorium w Rotterdamie. Doskonaląc swój warsztat, uczestniczył w mistrzowskich kursach prowadzonych przez takich dyrygentów, jak Colin Metters, Jurij Simonow, Marin Alsop czy Jorma Panula. Udział w prestiżowych kursach mistrzowskich pozwolił mu na dalszy rozwój zawodowy. Pracował z Péterem Eötvösem na Lucerne Festival Academy, z Neeme i Paavo Järvi na Letnim Festiwalu w Pärnu oraz współpracował ze Szkocką Orkiestrą Kameralną i London Sinfonietta na Międzynarodowym Festiwalu St Magnus na Orkadach.

Zadebiutował z orkiestrą kameralną Białoruskiej Akademii Muzycznej, by niedługo potem poprowadzić koncerty z Orkiestrą Symfoniczną Młodej Białorusi oraz Litewską Państwową Orkiestrą Symfoniczną. Jego talent i zaangażowanie zostały docenione przez włoską Orkiestrę Giovanile della Saccisica, która zaprosiła go do poprowadzenia gościnnie koncertów.

Jako asystent dyrygenta współpracował z tak znamienitymi dyrygentami, jak Stanisław Skrowaczewski, Jerzy Maksymiuk, Christoph Eschenbach, Antoni Wit. Na Castleton Festival był asystentem Lorina Maazela, zaś przy produkcji opery A Dog’s Heart Aleksandra Raskatova w Operze w Lyonie asystentem Martyna Brabbinsa. Zastąpił też Jerzego Semkowa dyrygując Le Divin Poème Aleksandra Scriabina z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia.

Na swoim koncie ma liczne osiągnięcia, spośród których warto wymienić pierwsze nagrody na 4. Międzynarodowym Konkursie Dyrygentów Chóralnych im. Jāzepsa Vītolsa w Rydze oraz 5. Międzynarodowym Konkursie Dyrygentury Chóralnej W Stronę Polifonii we Wrocławiu, gdzie zdobył także wszystkie nagrody dodatkowe. Humala był również stypendystą programu "Gaude Polonia", odbywając staże w Operze Wrocławskiej i Filharmonii Narodowej w Warszawie.

Pełnił funkcję asystenta dyrygenta Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach oraz pierwszego dyrygenta białoruskiego zespołu Capella Sonorus. Był również dyrygentem w Rosyjskiej Narodowej Orkiestrze Filharmonicznej. W 2021 roku Alexander Humala został wybrany na stanowisko dyrektora artystycznego Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie.

Jako dyrektor muzyczny zorganizował kilka znaczących festiwali muzycznych, w tym festiwal barokowy i festiwal muzyki współczesnej, promujący młodych białoruskich i europejskich kompozytorów.

Dyrygował podczas I Międzynarodowego Konkursu Muzycznego im. Karola Szymanowskiego oraz Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Mieczysława Wajnberga.

Alexander Humala współpracował z renomowanymi zespołami, w tym z Orkiestrą i Chórem Filharmonii Krakowskiej, Orkiestrą Filharmonii Narodowej w Warszawie, Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia, Orkiestrą Symfoniczną w Trondheim, Orkiestrą Filharmonii w Zagrzebiu, Łotewską Orkiestrą Narodową, Orkiestrą Symfoniczną Państwowej Filharmonii w Transylwanii, Orkiestrą Symfoniczną INSO-Lwów Narodowej Filharmonii we Lwowie i Państwowa Orkiestrą Symfoniczną w Armenii.

Pracował z wybitnymi solistami, takimi jak Gautier Capuçon, Marc Coppey, Claudio Bohórquez, Arto Noras, Boris Berezovsky, Dmitry Masleev, Szymon Nehring, Leticia Moreno, Rosanne Philippens, Geneviève Strosser, Urszula Kryger, Iwona Sobotka i Andrzej Lampert. Występował też jako dyrygent z legendami jazzu, takimi jak Chick Corea, Adam Makowicz, Branford Marsalis, Arturo Sandoval, Terence Blanchard, Nicholas Payton, Randy Brecker, Jamie Cullum, Kurt Elling, Pat Metheny, Randy Brecker i Włodek Pawlik.

Współpracował z wieloma kompozytorami muzyki współczesnej, jak Krzysztof Penderecki, Paweł Mykietyn, Aleksander Raskatov, Ståle Kleiberg i Elliot Goldenthal. Dokonał szeregu nagrań, między innymi z Orkiestrą Filharmonii Krakowskiej nagrał pierwotną wersję II Symfonii Karola Szymanowskiego. Występy i nagrania Alexandra Humali były prezentowane przez Mezzo, Arte TV, TVP Kultura oraz Program Drugi Polskiego Radia.

W ubiegłym sezonie Alexander Humala wystąpił z renomowanymi orkiestrami, w tym z Orkiestrą di Padova e del Veneto, Orkiestrą Budafok Dohnanyi, Filharmonią Krakowską, Filharmonią Szczecińską, Filharmonią Śląską oraz na Narodowym Festiwalu Muzycznym (Chestertown, MD). Współpracował również z wybitnymi solistami, takimi jak Ivo Pogorelich, Jan Lisiecki, Baiba Skride i Aleksandra Kurzak.

Muzyczna kariera Alexandra Humali jest świadectwem jego zaangażowania, umiejętności oraz pasji do muzyki, które sprawiają, iż zwraca on szczególną uwagę środowiska muzycznego. fot. Anatoly Kleshchuk

alexhumala.com