Wykonawcy:

Repertuar:

Dorosła muzyka nastoletniego Mozarta

Chociaż w twórczości Wolfganga Amadeusza Mozarta przeznaczonej na instrumenty solowe przeważa muzyka fortepianowa, warto pamiętać, że skrzypce odegrały nie mniej ważną rolę w jego rozwoju artystycznym. Jakże mogłoby być inaczej, skoro jego ojciec i jedyny nauczyciel, Leopold, był autorem „Gruntownej szkoły skrzypcowej” – jednego z najważniejszych osiemnastowiecznych traktatów poświęconych grze na tym instrumencie?

Większość koncertów Mozarta na instrumenty smyczkowe powstała w Salzburgu, gdy młody kompozytor był jednym z członków dworskiej orkiestry. Rok 1775 był pod tym względem szczególny gdyż w ciągu zaledwie kilku miesięcy skomponował aż pięć koncertów skrzypcowych. Czwarty z nich w tonacji D-dur, oznaczony numerem KV 218, to poniekąd owoc jego doświadczeń z podróży do Włoch i Wiednia. Mozart połączył w nim popularny wówczas styl galant z włoskim liryzmem i wdziękiem, inspirując się prawdopodobnie koncertem skrzypcowym Luigiego Boccheriniego, którego słuchał podczas pobytu we Florencji.

Koncert D-dur KV 218 otwiera Allegro rozpoczynające się od fanfarowego pierwszego tematu o niemal wojskowym charakterze, które prezentuje zespół orkiestrowy. Solista przejmuje tę samą melodię, ale gra ją w znacznie wyższym rejestrze, natychmiast zmieniając charakter z militarnego na śpiewny. W części drugiej, Andante cantabile, skrzypce prowadzą niemal nieprzerwany, marzycielski dialog, wykorzystując pełną skalę instrumentu, od najwyższych, krystalicznych dźwięków, po głębokie, ciepłe brzmienie niższych strun. W finałowym Rondzie Mozart bawi się ze słuchaczem, nieustannie zmieniając tempo i charakter – raz usłyszeć można elegancki taniec dworski, by za chwilę uchwycić echa rustykalnej zabawy.

W 1772 roku, więc kilka lat przed powstaniem wspomnianych pięciu koncertów skrzypcowych, 16-letni Mozart stanął przed ważnym zadaniem. W Salzburgu właśnie zmienił się władca, więc młody kompozytor, chcąc udowodnić nowemu mecenasowi, że potrafi pisać muzykę modną, efektowną i pełną blasku stworzył zbiór sześciu symfonii, każdej w innej tonacji (numerowane dziś jako 16-21).

W Symfonii A-dur nr 21 Mozart zmodyfikował lekko obsadę orkiestry, rezygnując z obojów na rzecz fletów. Ta pozornie prosta zmiana ma jednak kluczowy wpływ na brzmienie aparatu wykonawczego, ukierunkowując je w stronę bardziej miękkiej, pastoralnej barwy, która uwypukla się w różnych odcieniach na przestrzeni każdego z czterech ogniw dzieła.

W pierwszej części Allegro przebieg muzyki urzeka kontrastami na płaszczyźnie dynamiki oraz faktury aparatu wykonawczego. Następujące Andante to ogniwo o charakterze serenadowym, w którym Mozart zademonstrował mistrzostwo w tworzeniu nastroju poprzez prowadzenie ilustracyjnej narracji dźwiękowej. Elegancki choć jednocześnie prosty w wybrzmieniu Menuet jawi się niemal jako utwór użytkowy, który rzeczywiście mógłby służyć jako oprawa muzyczna podczas balu. Zestawiony jest z Trio, w przebiegu którego usłyszeć można bardzo ciekawy dialog pomiędzy instrumentami dętymi a smyczkowymi. W finałowym Allegro Mozart po raz kolejny bawi się dramaturgią i kontrastami. W połowie części następuje pauza generalna, po której temat ukazany jest w tonacji mollowej, tworząc moment najwyższego napięcia, szybko rozładowanego powrotem do radosnego refrenu.

Paweł Riess

Szymon NAŚCISZEWSKI – skrzypek i dyrygent. Absolwent Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie skrzypiec Jakuba Jakowicza oraz Hochschule für Musik, Theater und Medien Hannover w klasie Adama Kosteckiego. Studia dyrygenckie ukończył w 2023 roku w klasie Łukasza Borowicza w Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie.

Dwukrotny laureat programu „Dyrygent – Rezydent” Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca, w ramach którego współpracował z Polską Filharmonią Kameralną Sopot (sezon 2022/2023) oraz Operą Krakowską (sezon 2024/2025), rozwijając swój warsztat pod artystyczną opieką Wojciecha Rajskiego i Piotra Sułkowskiego. W czerwcu 2025 roku zwyciężył w konkursie na stanowisko asystenta dyrygenta w Operze Wrocławskiej.

Doświadczenie zdobywał jako asystent wybitnych dyrygentów, m.in.: Łukasza Borowicza, Paula McCreesha, Christopha Eschenbacha, Antonina Foglianiego, Patricka Fournilliera, Saschy Goetzla, José Miguela Pérez-Sierry, Wojciecha Rajskiego, Michała Klauzy, Tomasza Tokarczyka i Piotra Sułkowskiego. Koncertował i prowadził spektakle operowe w czołowych polskich instytucjach muzycznych, w tym w Operze Wrocławskiej, Operze Śląskiej w Bytomiu oraz Operze Krakowskiej. Występował również na estradach Filharmonii Krakowskiej, Filharmonii Poznańskiej, Filharmonii Szczecińskiej, Filharmonii Opolskiej i Filharmonii Podkarpackiej. Współpracował ponadto z zespołami i instytucjami, takimi jak Cavatina Philharmonic Orchestra, Polska Filharmonia Kameralna Sopot, Elbląska Orkiestra Kameralna oraz Tarnowska Orkiestra Kameralna.

Jako reprezentant Polski wziął udział w XI Międzynarodowym Konkursie Dyrygentów im. Grzegorza Fitelberga w Katowicach oraz International Kodály Conducting Competition w Debreczynie. Uczestnik prestiżowych kursów i projektów, m.in. NOSPR Masterclass prowadzonych przez Marin Alsop oraz Royal Opera Festival. W październiku 2025 roku asystował Christophowi Eschenbachowi w finałowym koncercie Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego, podczas którego wykonano III akt Parsifala Richarda Wagnera. Podczas tego projektu mógł współpracować z René Pape, Nikolaiem Schukoffem, Tomaszem Koniecznym, NFM Filharmonią Wrocławską oraz Kauno Valstybinis Choras.

Jego repertuar obejmuje szerokie spektrum dzieł – od muzyki barokowej po współczesną. W 2023 roku poprowadził prawykonanie utworu Vivat Pro Sinfonika! Krzysztofa Meyera, zamówionego przez Filharmonię Poznańską z okazji 55-lecia Pro Sinfoniki.

Na swojej drodze artystycznej współpracował z wybitnymi solistami, kameralistami i reżyserami, m.in.: Piotrem Beczałą, Joyce DiDonato, Yoavem Levanonem, Jakubem Jakowiczem, Michałem Znanieckim, Mariuszem Trelińskim, Jochenem Schönleberem, Zygmuntem Krauzem i Krzysztofem Meyerem. Debiutował w orkiestronie, prowadząc Don Giovanniego W.A. Mozarta w Operze Śląskiej w Bytomiu. Jako dyrygent operowy i baletowy prowadził również Bonę Sforzę Zygmunta Krauzego, balet Pan Twardowski Ludomira Różyckiego, a także musical Skrzypek na dachu. Odpowiadał za przygotowanie premier Salome Richarda Straussa oraz Don Quichotte Jules’a Masseneta.

W pracy dyrygenta istotnym punktem odniesienia pozostaje jego doświadczenie skrzypka – solisty, koncertmistrza, kameralisty i muzyka orkiestrowego, które kształtuje jego wrażliwość brzmieniową, poczucie narracji oraz naturalny dialog z zespołem.

fot. Grzegorz Mart

Emilia LINKA – skrzypaczka należąca do najmłodszego pokolenia artystów. Naukę gry na skrzypcach rozpoczęła w wieku 6 lat w Państwowej Szkole Muzycznej I i II stopnia im. Wandy Kossakowej w Sanoku w klasie Grażyny Dziok. Naukę kontynuuje w Zespole Państwowych Szkół Muzycznych nr 4 im. Karola Szymanowskiego w Warszawie w klasie Łukasza Błaszczyka.

Laureatka blisko 60 międzynarodowych i ogólnopolskich konkursów skrzypcowych. W latach 2021-2023 była stypendystką Zarządu Województwa Podkarpackiego w ramach programu „Nie zagubić talentu”, a w latach 2022-2024 – stypendystką Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jest również stypendystką Funduszu Zdolni.

Doświadczenie artystyczne zdobywała podczas występów z Orkiestrą Filharmonii Kameralnej im. W. Lutosławskiego w Łomży pod dyrekcją Przemysława Fiugajskiego oraz z Orkiestrą Symfoniczną im. K. Namysłowskiego w Zamościu pod dyrekcją Macieja Tomasiewicza i Orkiestrą Kameralną Archetti pod batutą Łukasza Błaszczyka, a także jako członkini orkiestry Sinfonia Varsovia pod batutą Juliena Masmondeta. Wystąpiła również podczas 35. Międzynarodowego Festiwalu Młodych Laureatów Konkursów Muzycznych w Katowicach oraz na koncercie stypendystów programu Fundusz Zdolni – Młodzi Wirtuozi.

W kwietniu 2025 roku uczestniczyła w I Międzynarodowej Konferencji Skrzypcowej Violin Art w Gdańsku, a swoje umiejętności rozwijała podczas warsztatów skrzypcowych prowadzonych przez Alenę Baevę i Sebastiana Hamanna. Jendą z otrzymanych nagród była Mek Records oraz stypendium Fundacji Harmonia im. Grażyny Bacewicz.

Występowała podczas koncertów w: Pałacu w Jabłonnej, Warszawskim Towarzystwie Muzycznym, Łazienkach Królewskich, Zamku Królewskim w Warszawie, Stołecznym Centrum Edukacji Kulturalnej w Warszawie.

Do jej ostatnich osiągnięć należą najwyższe miejsca podczas ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów takich jak: Gifu International String Competition (Tokyo 2024 r.), IV Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym „Paganini w Puławach” (2025 r.), XXI Konkursie Skrzypcowym „Janko Muzykant” (Sochaczew 2025 r.), IV Ogólnopolskim Konkursie Młodego Skrzypka Archetti (Jaworzno 2025 r.), X Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym „Puławy i Skrzypce” (Puławy 2025 r.), III Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym im. Jeno Hubay Miszkolc (Węgry 2025 r.), VII Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym Muzyki Polskiej im. Wandy Wiłkomirskiej (Częstochowa 2025 r.), VIII Ogólnopolskim Konkursie Skrzypcowym im. Rodziny Grobliczów (Kraków 2025 r.), III Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym Online Wrocław Con Corde (Wrocław 2025 r.). Jej umiejętności zostały nagrodzone licznymi Grand Prix, a ostatnie z nich otrzymała podczas VII Międzynarodowego Konkursu Muzycznego OPUS (Kraków 2025 r.).

Otrzymała także nagrodę za najwyżej oceniony program obowiązkowy na 28. Międzynarodowym Konkursie im. B. Warchala „Talents for Europe” (Dolny Kubin 2025 r.).

Emilia Linka gra na instrumencie zbudowanym w 2025 roku przez jej mamę, Joannę Plęs-Linkę.

fot. Remi Urant