Wykonawcy:

Koncert w ramach VII Festiwalu Szymanowski / Polska / Świat

Piotr Kalina – tenor

Olga Tsymbaluk – fortepian

Magdalena Turek-Kalina – skrzypce

Marek Ulański – altówka

Martyna Sołtys – wiolonczela

Marek Lewandowski – kontrabas

Monika Kucharczyk – obój

Marek Drescher – trąbka

Artur Małecki – perkusja

dr hab. Adam Świątek, prof. UJ - wykład

Repertuar:

Karol Szymanowski – Trzy fragmenty z poematów Jana Kasprowicza op. 5 

                                               Święty Boże

                                               Jestem i płaczę

                                              Moja pieśń wieczorna

* * *

dr hab. Adam Świątek, prof UJ - wykład pt. Dawno, dawno temu w nieodległej Ukrainie. Historie sprzed dwóch stuleci

* * *

Stanisław Rzepiela – Dies irae (cykl pieśni do słów Jana Kasprowicza) 

                                            Dzień gniewu

                                            Adam i Ewa

                                            Sąd ostateczny

                                            Koniec świata

PROMOCYJNE CENY BILETÓW:
Przy zakupie biletów na poszczególne wydarzenia o łącznej wartości co najmniej 70 zł obowiązuje 40% zniżki od cen regularnych. W sprzedaży internetowej rabat naliczany jest po wpisaniu hasła „szymanowski” w polu „kod rabatowy”; promocja obowiązuje również przy zakupie biletów w kasie Filharmonii Krakowskiej.

Piotr KALINA – tenor. Pochodzi z Krakowa. Solista Teatru Wielkiego im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu. Występował na scenach i w salach koncertowych, takich jak: Teatr Wielki – Opera Narodowa, Hessisches Staatstheater Wiesbaden, Opera Wrocławska, Filharmonia Berlińska, NOSPR, Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego, Filharmonia Narodowa, Studio Koncertowe Polskiego Radia, Filharmonia Kosowska, Filharmonia Republiki Macedonii Północnej, Centrum Spotkania Kultur w Lublinie.

Wykonywał dzieła operowe, takie jak: S. Moniuszko Straszny dwór (Stefan), Jawnuta (Stach); G. Donizetti Lucia di Lammermoor (Edgardo, Arturo); G. Verdi La Traviata (Alfredo), Simon Boccanegra (Gabriele Adorno), Rigoletto (Duca di Mantova); G. Puccini La Bohème (Rodolfo), Manon Lescaut (Edmondo), Z. Krauze Ślub (Władzio); W. Stępień Czarne lustro (Inkwizytor); S. Rzepiela Demeter (Hades). Wykonywał także dzieła oratoryjne i kantatowe, m.in. W. A. Mozart Requiem, A. Bruckner Te Deum, J. Haydn Stworzenie świata, S. Moniuszko Sonety krymskie i inne. Pojawiał się również na kanale OperaVision w transmisjach online.

Współpracował z dyrygentami, takimi jak: Marco Guidarini, Lawrence Foster, Jacek Kaspszyk, Łukasz Borowicz, Andriy Yurkevych, Rafał Kłoczko, Szymon Bywalec, Jakub Chrenowicz, Tomasz Tokarczyk, Piotr Sułkowski, Sławomir Chrzanowski, Katarzyna Tomala-Jedynak, oraz reżyserami: David Pountney, Thaddeus Strassberger, Gerard Jones, Ilaria Lanzino, Barbara Wiśniewska, Włodzimierz Nurkowski, Hanna Marasz-Fiugajska, Krzysztof Cicheński.

Uczestniczył w wielu kursach mistrzowskich, m.in. prowadzonych przez: Piotra Beczałę, Mariusza Kwietnia, Izabelę Kłosińską, Ewę Iżykowską, Marcela Boone’a, Teru Yoshiharę, Anatola Gousseva.

W wolnym czasie gra w fabularne gry komputerowe, improwizuje przepisy kulinarne oraz dba o dobrobyt swoich dwóch kotów.

fot. Katarzyna Przybyła Vdzia Fotografie

Olga TSYMBALUK – absolwentka Lwowskiej Szkoły Muzycznej im. Salomei Kruszelnickiej oraz Akademii Muzycznej w Krakowie (kl. fortepianu prof. Romany Podsadeckiej-Ostafil, kameralistyki – prof. Kai Danczowskiej). Trzykrotnie występowała na scenie Filharmonii Lwowskiej z towarzyszeniem Orkiestry Filharmonii. 

W latach 2009–2021 pracowała w Operze Krakowskiej jako pianistka-korepetytor. Występowała w spektaklach: Podróż zimowa F. Schuberta do słów S. Barańczaka, Cabaret Lunaire (Pierrot Lunaire i Brettl-Lieder) A. Schönberga z Agatą Zubel w roli głównej, Kopciuszek do muzyki G. Rossiniego. Występowała jako kameralistka oraz wykonywała partię fortepianu w orkiestrze (Ariadna na Naxos R. Straussa, Carmina Burana C. Orffa, Joanna d’Arc na stosie A. Honeggera), a także realizowała basso continuo w recytatywach (Napój miłosny G. Donizettiego, Turek we Włoszech i Cyrulik Sewilski G. Rossiniego).

Od 2014 r. wykładowca Wydziału Wokalno-Aktorskiego Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie, na której z wyróżnieniem obroniła rozprawę doktorską (2023). Jako kameralistka współpracuje z wybitnymi polskimi śpiewakami. Jest zapraszana do udziału w międzynarodowych konkursach wokalnych i w kursach mistrzowskich. Współpracuje z Narodowym Starym Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie.

Laureatka nagrody Fryderyki 2024.

fot. Julita Pająk

Magdalena TUREK-KALINA – skrzypaczka, laureatka konkursów, muzyk Orkiestry Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie. Rozpoczęła naukę gry na skrzypcach w wieku 6 lat jako uczennica mgr Ireny Wójtowicz w OSM I st. im. I. J. Paderewskiego w Krakowie. Następnie kształciła się w PSM II st. im. W. Żeleńskiego w Krakowie pod kierunkiem mgr Katarzyny Balas. W 2022 roku ukończyła z wyróżnieniem Akademię Muzyczną im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu w klasie prof. Marcina Baranowskiego i dr Maximy Sitarz-Wawrzyniak.

Laureatka licznych konkursów skrzypcowych o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym, m. in. Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego „Młody Paganini” – Legnica 2015 (III nagroda ex aequo), Ogólnopolskiego Konkursu Skrzypcowego im. Rodziny Grobliczów – Kraków 2016 (III nagroda ex aequo), Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. K. Lipińskiego i H. Wieniawskiego – Lublin 2021 (III nagroda ex aequo), Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. H. W. Ernsta i K. Szymanowskiego – Wrocław 2021 (II nagroda ex aequo).

Doskonaliła swoje umiejętności podczas licznych kursów mistrzowskich pod okiem takich pedagogów, jak Marcin Baranowski, Kaja Danczowska, Wiesław Kwaśny, Bartłomiej Nizioł, Stephan Picard, Benjamin Schmid, Jan Stanienda, Piotr Tarcholik, Monika Urbaniak-Lisik, Edward Zienkowski. Jest honorową stypendystką Fundacji Pro Musica Bona. 
fot. Klaudyna Schubert

Marek ULAŃSKI – ukończył studia magisterskie w klasie skrzypiec prof. Marcina Baranowskiego w 2019 roku oraz dra Jana Romanowskiego w Akademii Muzycznej w Bydgoszczy. Dwa lata później na tej samej uczelni zdobył tytuł magistra gry na altówce, kształcąc się pod okiem prof. Piotra Reicherta. W latach 2020/2022 był członkiem sekcji skrzypiec orkiestry Filharmonii Warmińsko – Mazurskiej im. Feliksa Nowowiejskiego w Olsztynie. Od stycznia 2023 roku pracuję na stanowisku altowiolisty (I głos) w orkiestrze Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie. W latach 2017/2018 uczestniczył w Akademii Orkiestrowej Narodowego Forum Muzyki we Wrocławiu, dzięki czemu wziął udział w koncercie ,,Side by side” z Royal Concertgebouw Orchestra. W 2019 oraz 2021 roku uczestniczył w trasach koncertowych Gustav Mahler Jugendorchestra, grając koncerty w wielu krajach europejskich, występując w takich salach jak Musikverein w Wiedniu, Concertgebouw w Amsterdamie, Palau de la Musica w Barcelonie, Semperoper w Dreźnie, Grande Auditorio de Fundacao Calouste Gulbenkian w Lizbonie czy Grosses Festspielhaus w Salzburgu (podczas Salzburger Festspiele). fot. Grzesiek Mart

Martyna SOŁTYS - wiolonczelistka urodzona w Krakowie, w 2017 roku ukończyła Akademię Muzyczną im. Krzysztofa Pendereckiego. Na co dzień związana z Orkiestrą Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie, od 2018 roku współtworzy również zespół Antarja Quartet. W 2020 roku, dzięki stypendium „Młoda Polska” Ministra Kultury i Nauki, nagrała płytę z kwartetami smyczkowymi Grażyny i Andrzeja Krzanowskich.

Warsztat doskonaliła pod okiem takich mistrzów, jak Frans Helmerson, Konstantin Heidrich, Alexander Gebert, Paul Katz i Desmond Hoebig. W 2012 roku wzięła udział w programie Morningside Music Bridge w Kanadzie, wspierającym młodych instrumentalistów z całego świata. Uczestniczyła także w Letniej Akademii Muzycznej w Lusławicach (2019) oraz Szczecin Classic Academy (2021).

Laureatka kilku konkursów, w tym III miejsca na Międzynarodowym Konkursie Muzycznym im. Juliusza Zarębskiego (2014). Współpracowała z zespołami takimi jak Młoda Polska Filharmonia, Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus oraz Orkiestra Akademii Beethovenowskiej. Jako kameralistka koncertowała m.in. w Czechach, Austrii, Francji, Holandii, Portugalii i na Ukrainie.

fot. Joanna Gałuszka 

Marek LEWANDOWSKI – kontrabasista, studia ukończył w Akademii Muzycznej we Wrocławiu. Od 1994 do chwili obecnej pracuje w Operze Krakowskiej – od 2014 jako prowadzący grupę kotrabasów. Współpracuje z Orkiestrą Akademii Beethovenowskiej, Capella Cracoviensis, Simfonietta Cracovia, Orkiestrą Filharmonii Krakowskiej, orkiestrą Obligato, orkiestrą Arte Symfoniko. Koncertował z licznymi orkiestrami m.in. Orkiestra Filharmonii Opolskiej, Orkiestra Filharmonii Wrocławskiej, Orkiestra Filharmonii Kaliskiej, Orkiestra Filharmonii Podkarpackiej.

fot. M. Lewandowski

Monika KUCHARCZYK - należy do grona uznanych polskich oboistek. Solistka, kameralistka, pedagog, stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od 2012 roku jest solistką – I oboistką Orkiestry Opery Krakowskiej oraz adiunktem na Akademii Muzycznej w Krakowie. Ukończyła Państwową Szkołę Muzyczną im. Mieczysława Karłowicza w Katowicach w klasie prof. Józefa Markiela. Będąc w dyplomowej klasie równolegle rozpoczęła studia stacjonarne na Akademii Muzycznej w Krakowie. Jest absolwentką z wyróżnieniem w klasie oboju prof. Jerzego Kotyczki i prof. Arkadiusza Krupy, a także solistycznych studiów podyplomowych (również z wyróżnieniem) w klasie prof. Jerzego Kotyczki.

Monika Kucharczyk posiada bogaty dorobek artystyczny, angażuje się w wiele projektów i współpracę z wiodącymi polskimi zespołami. W swojej muzycznej działalności może poszczycić się współpracą z takimi zespołami jak: Orkiestra Sinfonia Varsovia, Orkiestra Akademii Beethovenowskiej, NOSPR, Filharmonia Narodowa, Filharmonia Łódzka, Filharmonia Poznańska, Orkiestra AUKSO. W roku 2019 nakładem wytwórni Warner Classics wydany został album „Möbius”, na którym wraz z Orkiestrą Sinfonia Varsovia wykonała partię I głosu w Symfonii nr V „Koreańskiej” Krzysztofa Pendereckiego. W roku akademickim 2020/2021 roku prowadziła również zajęcia dydaktyczne na Akademii Muzycznej w Łodzi. Była również solistką orkiestry Sinfonia Iuventus w Warszawie. Uczestniczyła w licznych sesjach nagraniowych m.in. dla wytwórni: Warner Classics, Universal Music, DUX.

Monika Kucharczyk wraz pianistą Łukaszem Dębskim jest współautorką projektu Temporal Duo – duetu obojowo – fortepianowego. Ich nietuzinkowe osobowości tworzą oryginalne kreacje artystyczne, które doceniane są na scenach Polski i Europy.

Artystka brała czynny udział w licznych kursach orkiestrowych i w warsztatach obojowych z takimi oboistami jak np. Stefan Schilli, Nicolas Daniel, Jean Louis Capezzali, Celine Moinet. Nieustannie poszerza horyzonty muzyczne i pozamuzyczne.
fot. M. Kucharczyk

Marek DRESCHER – absolwent Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie w klasie trąbki prof. Wacława Mulaka. W latach 2019/2020 w ramach programu Erasmus studiował na Staatliche Hochschule für Musik und Darstellende Kunst w Stuttgarcie w klasie trąbki prof. Wolfganga Bauer. Absolwent Państwowej Szkoły Muzycznej II stopnia im. Ludomira Różyckiego w Gliwicach w klasie trąbki Artura Kulki.

Laureat wielu konkursów m.in. III miejsce na V Ogólnopolskim Konkursie Instrumentów Dętych Blaszanych w Katowicach oraz Grand Prix i I miejsce na XII Międzynarodowym Konkursie Interpretacji w Brnie, I nagroda w XI Międzynarodowym Konkursie Instrumentów Dętych we Wrocławiu, I miejsce w Międzynarodowym Konkursie Trębaczy w Krapkowicach. II miejsce na XIII Ogólnopolskim Konkursie Zespołów Kameralnych Instrumentów Dętych w Warszawie. I nagroda na X Ogólnopolskim Festiwalu Trębaczy w Kaliszu w kategorii otwartej oraz konkursie studiów orkiestrowych.

Koncertował jako solista z Gliwicką Orkiestrą Kameralną oraz Orkiestrą Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Współpracował z orkiestrą Filharmonii Krakowskiej oraz Filharmonii Śląskiej, Polską Filharmonią Kameralną w Sopocie, Operą Krakowską, Polską Orkiestrą Sinfonia Iuventus, Orkiestrą Akademii Beethovenowskiej, Orkiestrą Kameralną Miasta Tychy AUKSO, Orkiestrą CORda Cracovia, Polską Orkiestrą Muzyki Filmowej, Orkiestrą Sinfonia Galicyja, Orkiestrą Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, FMF Youth Orchestra, International Lutosławski Youth Orchestra oraz Santander Orchestra. Współpracuje z Akademią Muzyczną im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie.

fot. Wojciech Grzędziński 

Artur MAŁECKI – perkusista, improwizator i autor muzyki. Absolwent Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie oraz ZPSM im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Laureat Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz stypendium Krakowskich Zaduszek Jazzowych „Nadzieja Polskiego Jazzu 2023”. Zdobywca Grand Prix i laureat licznych konkursów jazzowych, m.in. Jazz nad Odrą, Young Crocus Jazz Contest (dwukrotnie), Blue Note Poznań Competition, Jazz Contest w Tarnowie, Przeglądu Zespołów Jazzowych Sax Klubu oraz Jazz Juniors Competition. Jest liderem autorskich projektów i współtworzy wiele zespołów, m.in. Artur Małecki & The Creature, Mateusz Kaszuba Trio, DOMM, Mika/Małecki/Małek Trio, Łukasz Jankowski Quartet oraz Isomer in Flux. W 2022 roku wydał debiutancki album „Widoki”, zrealizowany w ramach programu „Jazzowy Debiut Fonograficzny” Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca. Regularnie koncertuje na najważniejszych festiwalach jazzowych w Polsce i za granicą, takich jak Warsaw Summer Jazz Days, Jazz Jantar, Jazz nad Odrą, Jazz Juniors Festival, Fara Music Festival, Krakowskie Zaduszki Jazzowe czy Krokus Jazz Festiwal. Swobodnie porusza się między jazzem, muzyką improwizowaną i klasyczną, rozwijając własny, rozpoznawalny język muzyczny.
fot. Iza Rzechuł

Adam ŚWIĄTEK - dr hab., prof. UJ, absolwent historii na Uniwersytecie Jagiellońskim, zatrudniony w Pracowni Historii Powszechnej Nowoczesnej w Instytucie Historii UJ. Prowadzi badania dotyczące historii ziem polskich i ukraińskich w długim XIX stuleciu, świadomości historycznej Polaków w tym okresie, kształtowania się nowoczesnych tożsamości narodowych w Europie Środkowo-Wschodniej oraz biografii osób pogranicza. Jest autorem następujących monografii: "Lach serdeczny". Jan Matejko a Rusini (Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2013), Gente Rutheni, natione Poloni. Z dziejów Rusinów narodowości polskiej w Galicji (Księgarnia Akademicka 2014), Gente Rutheni, natione Poloni. Ruthenians of the Polish Nationality in Habsburg Galicia (Canadian Institute of Ukrainian Studies Press 2019) oraz Rusin z polską duszą. Platon Kostecki (1832-1908) (Księgarnia Akademicka 2023). Od 2009 r. jest redaktorem naczelnym czasopisma "Krakowskie Pismo Kresowe", ponadto redaktorem lub współredaktorem kilku monograficznych zeszytów czasopisma "Prace Historyczne". W Instytucie Historii UJ koordynuje program wymiany akademickiej CEEPUS, prowadzi zajęcia zarówno w macierzystej jednostce, jak i dla studentów obcokrajowców studiujących w Instytucie Glottodydaktyki UJ. Pełni ponadto funkcję sekretarza Komisji Wschodnioeuropejskiej Polskiej Akademii Umiejętności. 
fot. Anna Wojnar

Dawno, dawno temu w nieodległej Ukrainie. Historie sprzed dwóch stuleci

Karol Szymanowski urodził się w 1882 roku w Tymoszówce w guberni kijowskiej Imperium Rosyjskiego. Wychował się w jednej z wielu polskich rodzin ziemiańskich, które pozostały na dalekich kresach dawnej Rzeczypospolitej, wydając na świat wybitnych twórców kultury, nauki i polityki. Wykład będzie podróżą w przeszłość na Ukrainę sprzed dwóch stuleci, a więc na ziemie guberni kijowskiej, wołyńskiej i podolskiej, będące pograniczem kultur i narodów. W długim procesie historycznym ziemie te były obszarem rywalizacji polsko-rosyjskiej. Był to konflikt nie tylko o polityczną przynależność Ukrainy, ale też o jej cywilizacyjny kształt i tożsamość mieszkańców. W tym samym czasie wyłaniał się także trzeci uczestnik tej dziejowej rozgrywki – nowoczesny naród ukraiński. Wędrówka przez Ukrainę poprowadzi słuchaczy po miejscach, w których wydarzenia z przeszłości dzięki literaturze, sztuce i muzyce zapisały się w zbiorowej wyobraźni. W takim właśnie świecie wychował się Karol Szymanowski. Był to jednak świat, który przestał istnieć w pożodze rewolucji jeszcze za jego życia.
streszczenie wykładu dra hab. Adam Świątek, prof. UJ

Śpiewy o końcu

Dominika Micał

„Podszedł do stołu i otworzył tom swoich poezyj. Wiedziałam, na czem się zatrzyma: – «Dies Irae – Boży gniew – straszny Dzień sądu». Napisał ten poemat przed 12 laty, w owy rok burz i przełomów życiowych […] W tym momencie ujrzałam w nim nagle tego drugiego, twórcę nieśmiertelnych hymnów, uczułam prawdziwą jego duszę.

– Tylko ja rozumiem ten utwór – zamknął książkę, odrzucił ją i, nachylając się ku mnie, powiedział cicho: – To jest pieśń zazdrości. ”.(1)

Literatura Młodej Polski nie cieszy się dzisiaj poza szkolnymi i uniwersyteckimi ławami wielką popularnością… Zwłaszcza findesieclowa poezja niektórych czytelników odstrasza skrajnościami emocjonalnymi, często hermetyczną symboliką, a najbardziej chyba – wybujałym, uważanym często za manieryczny, językiem. Wybór przez Piotra Kalinę, tenora młodego pokolenia, muzyki do słów Jana Kasprowicza do nagrania na debiutanckim albumie można uznać więc za nietypowy. Zwłaszcza, że obok dość chętnie wykonywanych i rejestrowanych Trzech fragmentów z poematów Jana Kasprowicza op. 5 Karola Szymanowskiego (1882–1937) znalazła się na płycie zupełnie nowa kompozycja do tekstu zaczerpniętego z Hymnów – cykl Dies irae Stanisława Rzepieli powstały z inicjatywy Piotra Kaliny. W kompozytorach przełomu XIX i XX wieku poezja ich czasów wzbudzała zaś ogromne zainteresowanie. Powstały wtedy takie dzieła, jak Pamiętam ciche, jasne, złote dnie i Smutną jest dusza moja Mieczysława Karłowicza do słów Kazimierza Przerwy-Tetmajera – do tego poety pisali też Ludomir Różycki czy znacznie starszy Władysław Żeleński – czy właśnie wczesne pieśni Karola Szymanowskiego.

Twórca sięgnął do świeżo wtedy wydanego tomu Kasprowicza Ginącemu światu w 1902 roku, w wieku zaledwie dwudziestu lat. Trzy fragmenty… okazały się jednym z wczesnych utworów Szymanowskiego o najtrwalszej wartości, cenił je nawet sam twórca, który swoje kompozycje z młodości, zwłaszcza utrzymane w duchu późnego romantyzmu, szybko uznał za przestarzałe i niedojrzałe. W 1910 roku pisał do muzykologa Zdzisława Jachimeckiego: „Są to rzeczy pisane już kilka lat temu, pomimo to jednak i pomimo, że w ogólnych pojęciach o twórczości muzycznej posunąłem się w ostatnich latach w zupełnie innym kierunku, przywiązuję do tych rzeczy wielką wagę, nie tylko subiektywnie jako do charakterystycznego objawu mojego rozwoju, ale poniekąd i obiektywnie. Mam przekonanie (nie wiem, czy słuszne), że o ile pierwiastek par excellence twórczy – intuicyjny można brać niezależnie od środków (technicznych) wyrazu, to ów pierwiastek u mnie objawił się najsilniej i najbezpośredniej w tych właśnie utworach”. Inni z kolei cenią je za „mocny, głęboko poruszający dramat”, w którym linia wokalna przechodzi „od patetycznego śpiewu […] do quasi-ludowej surowości” (Tadeusz A. Zieliński), „dostrojenie do poezji Kasprowicza” (Bohdan Pociej) czy „napór ekspresji słowa i obrazu” (Andrzej Chłopecki). Małgorzata Janicka-Słysz określiła tryptyk mianem „manifestu muzyki zrodzonej z poetyki ekspresjonistycznego krzyku i mrocznego nastroju przełomu wieków, świadectwem rozpadającego się pozytywistycznego obrazu człowieka”, kojarząc jego intensywność z żywiołem ognia (powietrze reprezentują zdaniem teoretyczki utwory orientalne – Pieśni miłosne Hafiza, Pieśni księżniczki z baśni, Pieśni muezina szalonego, wodę – Słopiewnie, a ziemię – Pieśni kurpiowskie). Wszyscy z komentatorów dostrzegają w Trzech fragmentach… po pierwsze skrajną emocjonalność, po drugie – zgodność myśli kompozytora z myślą poety.

Organiczność związku słowa i dźwięku cechuje również Dies irae Stanisława Rzepieli, mimo że ten czteroczęściowy cykl powstał nie z własnego impulsu kompozytora, a z inicjatywy śpiewaka. Słowa Janickiej-Słysz o tym, że u Szymanowskiego świadomy wybór słów stanowił „przygotowanie poezji do ucieleśnienia jej w muzyce w postaci głęboko przemyślanego, rozpracowanego scenariusza” można z równym powodzeniem zastosować w odniesieniu do nowo powstałego utworu. O ile jednak w trzech fragmentach… dramat pozostaje w gruncie rzeczy liryczny, o tyle Rzepiela skomponował rodzaj kantaty czy wręcz monodramu – znacznie silniej zaznaczył teatralność Kasprowiczowskiej wizji końca świata i spierania się z Bogiem, zmienił układ wersów, sięgnął po rozbudowany skład instrumentalny i bogatszy repertuar środków muzycznych – jak zastosowanie lejtmotywów, wprowadzenie śpiewu a cappella czy wielowarstwowych faktur. W rozmowie z Piotrem Kaliną kompozytor tłumaczył: „Dodanie […] warstwy muzycznej do tekstu musi w moim odczuciu wyjściową dramaturgię wzmacniać, nie zaś ślepo za nią podążać i w ten sposób osłabiać. Dlatego też postanowiłem rozdzielić część poematu na dwie równolegle biegnące osie czasowe. W ten sposób zaczęły się wydzielać w tekście dwa główne wątki: Dnia Gniewu oraz Adama i Ewy, które to stały się dwoma pierwszymi ogniwami cyklu”.

Ostatecznie więc katastroficzna, symbolistyczna i emocjonalnie nasycona poezja Hymnów Jana Kasprowicza okazuje się przystająca tak samo do modernistycznego języka i stylu Szymanowskiego, jak do współczesnych rozwiązań wybranych przez Rzepielę. Czyżby znów przyszedł czas, by śpiewać suplikację w obliczu końca świata – albo chociaż epoki?

(1)   Maria Kasprowiczowa, Moje życie z Nim : 1910-1914, Wydawnictwo Instytutu Literackiego, Warszawa 1932, s. 106; [https://bc.radom.pl/dlibra/publication/26933/edition/26454/content dostęp 10.09.2025]

Tekst pochodzi z książeczki do płyty Rzepiela / Szymanowski: To the Vanishing World